زوال عقل به معنای از دست دادن حافظه، توانایی های زبانی و کلامی، حل مسئله و سایر توانایی های فکری می باشد . این علائم به حدی شدبد است که در زندگی افراد تداخل ایجاد می کند و شایع ترین آن آلزایمر می باشد .
علائم زوال عقل
علائم بیماری بسته به سن، شرایط بیمار، مرحله بیماری و سایر مشکلات همراه آن میتواند متفاوت باشد. در مراحل اولیه بیماری زوال عقل فرد ممکن است علائمی مانند موارد زیر را تجربه کند:
- به خوبی با تغییر کنار نمیآیند. ممکن است فردی برای پذیرش تغییرات در برنامه یا محیط مشکل داشته باشد.
- تغییرات ظریف در ساختار حافظه کوتاهمدت
- یادآوری یا تداعی کلمات ممکن است دشوارتر باشد.
- تکرار در انجام کارها یا پرسیدن سوالات
- مشکل در یافتن مسیرها و جهتگیری، در حالی که تا پیش از این مشکلی وجود نداشته است.
- تغییرات در خلقوخو. افسردگی، ناامیدی و عصبانیت برای افراد مبتلا به زوال عقل غیرمعمول نیست.
- از دست دادن علاقه و بیتفاوتی ممکن است در افراد مبتلا به زوال عقل رخ دهد. این شامل از دست دادن علاقه به سرگرمیها یا فعالیتهایی است که زمانی از آنها لذت میبردند.
- گیجی: ممکن است افراد، با برخی از مکانها و رویدادها دیگر احساس آشنایی نداشته باشند یا در به خاطر آوردن افراد آشنا مشکل داشته باشند.
- مشکل در انجام کارهای روزمره. فردی که در مراحل اولیه زوال عقل است ممکن است در به یاد آوردن نحوه انجام وظایفی که برای چندین سال انجام داده است مشکل داشته باشد.
علائم زوال عقل در سالمندان
در سالمندان اکثر نشانههای زوال عقل با از دست دادن حافظه، مشکل در تکلم و مختل شدن فعالیتهای روتین روزمره مشخص میشود. مشکل در انجام کارهای پیچیده، تغییرات روانی و خلقوخو، اضطراب و افسردگی و تغییرات شناختی از دیگر علائم زوال عقل در سالمندان است.
مراحل زوال عقل
در بسیاری از مواقع انواع زوال عقل با نشانههای خفیفتری شروع میشوند و بهتدریج با پیشرفت علائم، مشکلات بیماران نیز بیشتر میشود. به این نوع از زوال عقل، زوال عقل پیشرونده میگویند. به مراحل مختلف زوال عقل، مرحله اولیه یا خفیف، مرحله میانی یا متوسط و مرحله نهایی یا شدید گفته میشود که در هر مرحله طیف علائمی که مشاهده میشود و شدت آنها با هم متفاوت است.
طول عمر بیماران زوال عقل
طول عمر بیماران زوال عقل بسته به نوع بیماری، سایر مشکلات زمینهای، سابقه پزشکی، علت ابتلا به زوال عقل و سن بیمار متفاوت است. همچنین درمانهایی که هر بیمار دریافت میکند هم روی طول عمر بیماران تاثیر میگذارد. به صورت میانگین طول عمر بیماران بین ۸ تا ۱۰ سال متغیر است. برخی نیز ممکن است تا ۲۰ سال بعد از تشخیص زوال عقل عمر کنند.
در یک مطالعه در سال ۲۰۱۵، زنانی که مبتلا به آلزایمر تشخیص داده شدند به طور متوسط ۵.۷ سال پس از تشخیص زندگی کردند. مردان ۴.۲ سال عمر کردند. این مطالعه نشان داد که امید به زندگی برای افراد مبتلا به انواع دیگر زوال عقل ممکن است کوتاهتر باشد.
علائم زوال عقل در سالمندان
در سالمندان اکثر نشانههای زوال عقل با از دست دادن حافظه، مشکل در تکلم و مختل شدن فعالیتهای روتین روزمره مشخص میشود. مشکل در انجام کارهای پیچیده، تغییرات روانی و خلقوخو، اضطراب و افسردگی و تغییرات شناختی از دیگر علائم زوال عقل در سالمندان است.
طول عمر بیماران زوال عقل
طول عمر بیماران زوال عقل بسته به نوع بیماری، سایر مشکلات زمینهای، سابقه پزشکی، علت ابتلا به زوال عقل و سن بیمار متفاوت است. همچنین درمانهایی که هر بیمار دریافت میکند هم روی طول عمر بیماران تاثیر میگذارد. به صورت میانگین طول عمر بیماران بین ۸ تا ۱۰ سال متغیر است. برخی نیز ممکن است تا ۲۰ سال بعد از تشخیص زوال عقل عمر کنند.
در یک مطالعه در سال ۲۰۱۵، زنانی که مبتلا به آلزایمر تشخیص داده شدند به طور متوسط ۵.۷ سال پس از تشخیص زندگی کردند. مردان ۴.۲ سال عمر کردند. این مطالعه نشان داد که امید به زندگی برای افراد مبتلا به انواع دیگر زوال عقل ممکن است کوتاهتر باشد.
زوال عقل در جوانان (علت زوال عقل در جوانی)
با وجودی که زوال عقل یک بیماری است که بیشتر در سنین بالا رخ میدهد، اما گاهی ممکن است در جوانان هم دیده شود که به آن زوال عقل زودرس میگویند. رایجترین نشانهها از دست دادن حافظه و مشکل در انجام کارهای روزمره و تصمیمگیری و حل مسائله است. رایجترین دلایل زوال عقل در جوانی مشکلات ژنتیکی و اختلال در بیان یک سری ژنهاست. برخی محققان هم معتقدند که آسیبهای مغزی در جوانی یا یک سری مشکلات ذهنی و افسردگی میتواند دلیل بروز زوال عقل در جوانان باشد.
زوال عقل در پارکینسون
بسیاری از افراد در مراحل بعدی بیماری پارکینسون دچار زوال عقل میشوند. علائم شامل مشکل در تفکر و حافظه، توهم و هذیان، افسردگی و مشکل در گفتار است.
راه های تشخیص زوال عقل
برای تشخیص دمانس پزشک بر اساس مرحله بیماری و سایر علائم از گزینههای مختلفی برای تشخیص قطعی استفاده میکند. پزشک میتواند آزمایشهایی را روی توجه، حافظه، حل مسئله و سایر تواناییهای شناختی انجام دهد تا ببیند آیا دلیلی برای نگرانی وجود دارد یا خیر. معاینه فیزیکی، آزمایشهای خون و اسکنهای مغزی مانند CT یا MRI میتواند به تعیین علت زمینهای کمک کند. با این حال هیچ آزمایشی بهصورت قطعی نمیتواند زوال عقل را تشخیص دهد.
راه های درمان زوال عقل
درمان زوال عقل بستگی به علت آن دارد. در مورد اکثر زوال عقلهای پیشرونده، از جمله بیماری آلزایمر، هیچ درمانی وجود ندارد. درمانهای دارویی میتوانند علائم بیماری را کاهش دهند یا از بدتر شدن علائم بکاهند تا کیفیت زندگی افراد بهتر شود. درمانهای غیردارویی نیز میتوانند برخی از علائم زوال عقل را کاهش دهند.
فعال بودن هم میتواند کیفیت زندگی افراد مبتلا به دمانس را بهبود ببخشد. شرکت در فعالیتها و تعاملات اجتماعی که مغز را تحریک میکند و عملکرد روزانه را حفظ میکند، تاثیر چشمگیری روی روند بیماری دارد.
